Օկուպացված Արցախից տարածված տեսանյութը ներկայացնում է XVII դարի Երից Մանկանց վանքը՝ դիտավորյալ ավերման ենթարկված, հստակ նշաններով, որոնք մատնանշում են Ադրբեջանի իրականացրած վանդալիզմը։ Տարածված տեսանյութի մեջ երևում է, որ անհետացել են բեմի վրա դրված եկեղեցու մանրակերտները, Սուրբ սեղանին հենած խաչքարը։ Ջարդել են գեղաքանդակ խաչքարի ստորին հատվածը, որն ընկած է գետնին։ Աջակողմյա որմնախորշի մեջ տեղադրված քանդակը երեսնիվայր ընկած է։
1691 թվականին պատմական Ջրաբերդ գավառում կառուցված՝ Մելիք-Իսրայելյան արքունի տոհմի հովանավորությամբ և Պարսկաստանի շահ Սուլեյման I-ի ֆինանսավորմամբ, Երից Մանկանցը Արցախի ուշ միջնադարյան հայկական եկեղեցական ճարտարապետության ամենակարևոր օրինակն է՝ երկու հարյուր տարվա շինարարական դադարից հետո։ Վանական համալիրը ներառում է կենտրոնական եկեղեցի, ճաշասրահ և բնակելի կառույցներ, օժանդակ աշխարհիկ շինություններ, ինչպես նաև ավելի հին գերեզմանոց, որի խաչքարերը նախորդում են վանքի կառուցմանը։ Իր նշանակությամբ համեմատվող Գանձասարի հետ՝ վանքը մինչև 1819 թվականը եղել է կաթողիկոսության նստավայրը, որի գործունեությունը դադարել է կաթողիկոս Սիմեոն Բ-ի մահվամբ։
Վանքի նորագույն պատմությունն էլ ոչ պակաս ծանր է։ Առաջին Արցախի պատերազմի ժամանակ այստեղ ապաստան էին գտնել երկուից երեք հազար հայ խաղաղ բնակիչներ, որոնք փախչում էին ադրբեջանական ուժերի առաջխաղացումից Գյուլիստանում։ Պատերազմից հետո մեկնարկած վերականգնման նախաձեռնությունները դադարեցվել են 2020 թվականին՝ նոր պատերազմական գործողությունների պատճառով, ինչի հետևանքով վանքը կրկին մնաց անպաշտպան և վերականգնման փուլում կիսատ։
«Սա պարզապես վանդալիզմ չէ, սա մշակույթի ջնջում է», — նշել է պատմաբան Անահիտ Տեր-Մինասյանը, որի ուսումնասիրությունների կենտրոնում Կովկասի մշակութային ժառանգությունն է։ Նա ընդգծել է, որ Երից Մանկանցը անփոխարինելի հուշարձան է, և դրա ոչնչացումը ուղղված է հայկական ինքնության հիմքերին։
Դեպքը կրկին վեր է հանում տարիներով գոյություն ունեցող մտավախությունները՝ կապված Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած տարածքներում գտնվող հայկական մշակութային ժառանգության ճակատագրի հետ՝ հիշեցնելով նախկին վեճերն ու միջազգային մտահոգությունները։
