Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը նախապատրաստում է օրենսդրական փոփոխություններ, որոնք կդժվարացնեն արտերկրում բնակվող ազգությամբ հայերի համար Հայաստանի քաղաքացիություն ստանալը։
ՆԳ նախարարի տեղակալի պաշտոնակատար Արմեն Ղազարյանը խնդիր է համարել այն, որ գործող կարգով ազգությամբ հայերի համար քաղաքացիություն ստանալու լրացուցիչ պայմաններ սահմանված չեն։
«Հայաստանի Հանրապետությունը ազգությամբ հայերի համար քաղաքացիություն ստանալու որևէ պահանջ չի սահմանում։ Իմ կարծիքով՝ սա խնդիր է, և այն պետք է լուծվի», ասել է Ղազարյանը։
Քաղաքացիություն ստանալու դիմումների թիվը վերջին տարիներին զգալիորեն աճել է։ 2025 թվականին այն գերազանցել է 32 հազարը, իսկ 2023 և 2024 թվականներին տարեկան ներկայացվել է ավելի քան 20 հազար դիմում։ Նախորդ տարիներին այդ ցուցանիշը սովորաբար կազմում էր շուրջ 7-8 հազար։
Սակայն այս աճը միայն Սփյուռքի հայերի կողմից Հայաստանի քաղաքացիություն ստանալու ցանկությամբ բացատրելը ճիշտ չէ։ Այդ թվերի մեջ կարող են ներառված լինել նաև Արցախից բռնի տեղահանված հայերը, որոնք Հայաստանում ստիպված են եղել քաղաքացիության ձևակերպման ընթացակարգ անցնել։ Ուստի դիմումների աճը չի կարող ինքնին հիմք ծառայել եզրակացնելու համար, որ արտերկրում բնակվող հայերի կողմից քաղաքացիություն ստանալու պահանջարկը մի քանի անգամ ավելացել է։
Քաղաքացիության պայմանների խստացման նախաձեռնությունը, ընդ որում, առանձին քայլ չէ։ Հուլիսին ընդունված փոփոխություններով արդեն սահմանափակվել էր արտերկրում բնակվող Հայաստանի քաղաքացիների մասնակցությունը խորհրդարանական ընտրություններին և հանրաքվեներին։ Քվեարկելու իրավունքից զրկվում են այն քաղաքացիները, որոնք նախորդ 730 օրվա ընթացքում առնվազն 366 օր Հայաստանում չեն գտնվել։
Այսպիսով, մի կողմից սահմանափակվում է արտերկրում բնակվող հայերի համար Հայաստանի քաղաքացիություն ստանալու հնարավորությունը, իսկ մյուս կողմից արդեն սահմանափակվել է Հայաստանից դուրս բնակվող քաղաքացիների մասնակցությունը երկրի քաղաքական կյանքին։
Այս երկու փոփոխությունները հատկապես կարևոր են Հայաստանի դեպքում, քանի որ Սփյուռքը տասնամյակներ շարունակ եղել է երկրի ազգային կյանքի, զարգացման և միջազգային կապերի կարևորագույն հենարաններից մեկը։ Արտերկրի հայությունն աջակցել է Հայաստանին ներդրումներով, բարեգործությամբ, մարդասիրական օգնությամբ, միջազգային հարթակներում հայկական շահերի պաշտպանությամբ, կրթական և մշակութային ծրագրերով, ինչպես նաև մասնագիտական ու գործարար լայն ցանցերով։
Փոխանակ պետության և Սփյուռքի միջև կապը պարզեցնելու ու ամրապնդելու՝ Փաշինյանի կառավարությունը նոր սահմանափակումներ է ստեղծում հենց այն հիմնական ուղիների շուրջ, որոնց միջոցով արտերկրի հայությունը պահպանում է իր անմիջական կապը Հայաստանի հետ՝ քաղաքացիության և քաղաքական մասնակցության։
Մի երկրի համար, որի ժողովրդի զգալի մասը բնակվում է նրա սահմաններից դուրս, սա պարզապես քաղաքացիության ընթացակարգի կամ ընտրական կանոնների փոփոխություն չէ։ Խոսքը Հայաստանի և համաշխարհային հայության միջև կապի բնույթի մասին է։ Այդ կապի թուլացումը նշանակում է նաև Հայաստանի ազգային, տնտեսական, քաղաքական և մարդկային ներուժի թուլացում։
