Ադրբեջանի դատախազությունը Բաքվում իրականացվող իր բեմադրված դատավարությունն արդեն հասցրել է եզրափակիչ փուլին՝ պահանջելով առավել խիստ և քաղաքական շարժառիթներով պայմանավորված պատժաչափեր Արցախի պատանդառված ղեկավարների և քաղաքացիական անձանց դեմ։ Գործընթացն ամբողջությամբ զուրկ է օրինականությունից, իսկ վերջին պահանջները հստակ ցուցադրում են, որ նպատակը արդարադատությունը չէ, այլ պատիժը։
Նախկին նախագահներ
Արայիկ Հարությունյան (2020–2023) — ցմահ ազատազրկում
Արկադի Ղուկասյան (2007–2020) — 20 տարի
Բակո Սահակյան (1997–2007) — 20 տարի
Նախկին նախարարներ և բարձրաստիճան պաշտոնյաներ
Դավիթ Իշխանյան — ցմահ ազատազրկում
Դավիթ Բաբայան — ցմահ ազատազրկում
Ռազմական գործիչներ
Լևոն Մնացականյան — ցմահ ազատազրկում
Դավիթ Մանուկյան — ցմահ ազատազրկում
Քաղաքացիական անձինք
Մադաթ Բաբայան — 20 տարի
Մելիքսեթ Փաշայան — 20 տարի
Գարիկ Մարտիրոսյան — 19 տարի
Դավիթ Ալավերդյան — 18 տարի
Լևոն Բալայան — 17 տարի
Վասիլի Բեգլարյան — 16 տարի
Գուրգեն Ստեփանյան — 16 տարի
Էրիկ Ղազարյան — 16 տարի
Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը և Մադաթ Բաբայանը, ի տարբերություն մյուսների, չեն դատապարտվել ցմահ ազատազրկման, ինչը, հաղորդումների համաձայն, պայմանավորված է նրանց տարիքով՝ բոլորն էլ 65 տարեկանից բարձր են։
Այս պատժաչափերը միտված են նախկին քաղաքական առաջնորդների, զինվորականների և քաղաքացիական անձանց՝ առանց որևէ տարբերակման։ Ցմահ պատիժներ պահանջելը, ներառյալ տարեց նախկին պաշտոնյաների համար, ընդգծում է դատավարության պատժիչ բնույթը։ Դատական մեղադրանքներն ու ընթացակարգերը չեն համապատասխանում որևէ միջազգային իրավական չափանիշի, և այս դատավարությունը գործի դրված է իբրև քաղաքական հաշվեհարդարի գործիք՝ 2023 թվականին Արցախի դեմ իրականացված հարձակման հետևանքով։
Մարդու իրավունքների պաշտպանության կազմակերպությունները շարունակաբար հարցականի տակ են դնում դատավարության լեգիտիմությունը՝ փաստագրելով արդար դատաքննության իրավունքի խախտումներ, կալանքի պայմանների մասին մտահոգություններ և ընդհանուր նպատակը՝ Արցախի ղեկավարությանն ու բնակչությանը քրեականացնելու փորձը։ Մինչ օրս 23 հայ դեռ պահվում է գերության մեջ, որոնց թվում՝ բարձր պաշտոններ զբաղեցրած քաղաքական և ռազմական գործիչներ։ Իրավիճակը շարունակում է մնալ լուրջ հումանիտար և իրավական ճգնաժամ, որն պահանջում է անընդհատ և հետևողական միջազգային ուշադրություն։
