Էդիտա Գզոյանը ազատվել է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնից այն բանից հետո, երբ հաստատություն կատարած այցի ընթացքում ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ. Դ. Վենսին նվիրել էր «Արցախի հարցի» մասին գիրք։ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ նրա ազատման որոշումը կայացրել է անձամբ ինքը, քանի որ այդ քայլը հակասում էր իր կառավարության արտաքին քաղաքականության գծին։
«Երբ երկրի ղեկավարությունն ասում է, որ Ղարաբաղյան շարժում չկա, ինչպե՞ս կարելի է օտարերկրյա հյուրին նվիրել “Արցախի հարցի” մասին գիրք», — ասել է Փաշինյանը մամուլի ասուլիսի ժամանակ։
Նա նշել է, որ արտաքին քաղաքականությունը որոշվում է կառավարության կողմից, և պետական պաշտոնյաները չեն կարող հակասել այդ գծին։
«Այս երկրում քանի՞ մարդ պետք է արտաքին քաղաքականություն վարի։ Արտաքին քաղաքականությունը վարում է կառավարությունը։ Հայաստանում ցանկացած պետական պաշտոնյա, որը ասում է երկրի արտաքին քաղաքականությանը հակասող ինչ-որ բան, պետք է ազատվի աշխատանքից։ Ի՞նչ կա քննարկելու։ Մենք պետությո՞ւն ենք, թե՞ ինչ-որ սիրողական խմբակ», — հավելել է նա։
Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը Հայաստանի ամենահայտնի գիտական և մշակութային հաստատություններից մեկն է, որը զբաղվում է Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրությամբ և պարբերաբար ընդունում է օտարերկրյա բարձրաստիճան հյուրերի, դիվանագետների և գիտնականների։
Ազատումը տեղի է ունենում Փաշինյանի և նրա կառավարության կողմից Արցախի վերաբերյալ հաղորդագրությունների ավելի լայն փոփոխությունների ֆոնին։ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Հայաստանը պետք է հեռանա այն, ինչ ինքն անվանում է «հակամարտության տրամաբանություն», որպես երկարատև խաղաղություն հաստատելու և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունները կարգավորելու ջանքերի մաս։
Նա նաև առաջարկել է Հայաստանի ապագա Սահմանադրությունից հանել 1990 թվականի Անկախության հռչակագրին վերաբերող հղումը՝ պնդելով, որ այն նույնպես արտացոլում է նույն «հակամարտության տրամաբանությունը»։
Քննադատները նշում են, որ Գզոյանի ազատումը վկայում է գիտական և մշակութային հաստատությունների նկատմամբ աճող քաղաքական ճնշման մասին, քանի որ Արցախի վերաբերյալ հղումները պետական կառույցներում դառնում են ավելի զգայուն թեմա։