Ովքեր են մասնակցում
2026 թվականի Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններին մնացել է ընդամենը մի քանի ամիս, և երկրում քաղաքական մթնոլորտը սկսում է սրվել։ Թեև քարոզարշավը դեռ պաշտոնապես չի մեկնարկել, մի շարք քաղաքական ուժեր արդեն դիրքավորվում են՝ կարևոր դեր ստանձնելու համար։
Հոկտեմբերին 301-ը հրապարակել էր նախնական զեկույց, որտեղ ներկայացված էր ձևավորվող քաղաքական դաշտը։ Ստորև ներկայացվում է թարմացված տարբերակը՝ հաշվի առնելով վերջին զարգացումները, դաշինքները և հաստատված մասնակցությունը՝ 2026 թվականի հունիսի 7-ի ընտրություններին ընդառաջ։
Առաջիկա քվեարկությունը կորոշի ոչ միայն Ազգային ժողովի կազմը, այլև վարչապետին։ 2021 թվականի ընտրությունների արդյունքում Նիկոլ Փաշինյանը պահպանեց իշխանությունը, և ակնկալվում է, որ նա 2026-ին ևս կփորձի վերընտրվել։
Քաղաքացիական պայմանագիր
Իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը, որը ղեկավարում է Նիկոլ Փաշինյանը, ներկայումս Ազգային ժողովում ունի մեծամասնություն՝ 107 մանդատից 69-ը, ստանալով 53.95% ձայն 2021 թվականի ընտրություններում։
2018 թվականին իշխանության գալուց ի վեր կուսակցությունը դիրքավորվել է բարեփոխումների, արդիականացման և տնտեսական զարգացման շուրջ։ Միևնույն ժամանակ, դրա իշխանավարման շրջանը համընկել է մի շարք պատերազմների, լուրջ անվտանգության մարտահրավերների, տարածքային կորուստների և զիջումների, ինչպես նաև 2023 թվականի իրադարձություններից հետո Արցախի հայ բնակչության բռնի տեղահանության հետ։
Նայելով դեպի 2026 թվականը՝ «Քաղաքացիական պայմանագիրը» ակնկալվում է, որ իր քարոզարշավը կկենտրոնացնի կառուցվածքային բարեփոխումների, կառավարման փոփոխությունների և արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների վրա։
Հայաստան դաշինք
Նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորած «Հայաստան» դաշինքը մնում է հիմնական ընդդիմադիր ուժերից մեկը։ Դաշինքի կազմում են Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը և այլ գործընկեր խմբեր։
Քոչարյանը առաջադրվել է որպես դաշինքի վարչապետի թեկնածու։ Ակնկալվում է, որ դաշինքը իր քարոզարշավում կկենտրոնանա կառավարման, անվտանգության և արտաքին քաղաքական հարցերի վրա։
Ուժեղ Հայաստան
Գործարար և քաղբանտարկյալ Սամվել Կարապետյանը կապված է «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության հետ, որը ձևավորվել է «Մեր ձևով» շարժման հիման վրա։
Թեև Կարապետյանը ներկայումս չի կարող զբաղեցնել վարչապետի պաշտոնը՝ բազմակի քաղաքացիություն ունենալու պատճառով, նրա թիմը հայտարարել է, որ բավարար քաղաքական աջակցություն ստանալու դեպքում կձգտի սահմանադրական փոփոխությունների։
Բարգավաճ Հայաստան
Գագիկ Ծառուկյանի «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը ակնկալվում է, որ կմասնակցի ընտրություններին՝ համագործակցելով դաշնակից քաղաքական ուժերի հետ։
Դրանց թվում են Անդրանիկ Թևանյանի գլխավորած «Մայր Հայաստան» կուսակցությունը և Սուրեն Սուրենյանցի ղեկավարած «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցությունը և այլք։
Խումբը ներկայումս համակարգվում է «Առաջարկ Հայաստանին» նախաձեռնության շրջանակում, սակայն դեռևս պարզ չէ՝ նրանք կմասնակցեն որպես միասնական կուսակցություն, թե դաշինք։ Թեկնածու դեռ չի հայտարարվել։
Հայ ազգային կոնգրես
Հայաստանի առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորած Հայ ազգային կոնգրեսը հաստատել է իր մասնակցությունը։
Լևոն Զուրաբյանը ներկայացվել է որպես կուսակցության վարչապետի թեկնածու։ Նա նաև հայտարարել է, որ պատրաստ են ընտրություններից առաջ ձգտել ընդդիմադիր ուժերի համախմբմանը։
Միասնության թևեր
Մարդու իրավունքների նախկին պաշտպան Արմեն Թաթոյանը հիմնադրել է «Միասնության թևեր» կուսակցությունը։
Կուսակցությունը դաշնակցել է Ավետիք Չալաբյանի գլխավորած «Հայաքվե» նախաձեռնության և Շահեն Հարությունյանի գլխավորած «Շանթ» դաշինքի հետ։
Նոր ուժ
Երևանի նախկին քաղաքապետ Հայկ Մարությանը հիմնել է «Նոր ուժ» կուսակցությունը։
Կուսակցությունը ներկայացվում է որպես սոցիալ-դեմոկրատական ուժ, որը կենտրոնանում է սոցիալ-տնտեսական խնդիրների և կառավարման բարեփոխումների վրա։
Հանրապետություն կուսակցություն
Նախկին վարչապետ Արամ Սարգսյանը կներկայացնի «Հանրապետություն» կուսակցությունը, որը հիմնականում կապվում է եվրոպամետ դիրքորոշման հետ։
Ապրելու երկիր
Մանե Թանդիլյանի համահիմնադրած «Կենսունակ երկիր» կուսակցությունը հայտարարել է, որ մտադիր է մասնակցել ընտրություններին։
Բոլորին դեմ եմ
Նորաստեղծ «Բոլորին դեմ եմ» կուսակցությունը քարոզում է ընտրական բարեփոխումների օրակարգ՝ ներառյալ շեմերի նվազեցումը և քվեաթերթիկներում «բոլորին դեմ եմ» տարբերակի ներդրումը։
«Նժար» շարժում
Իրավապաշտպան Նինա Կարապետյանցը ղեկավարում է «Նժար» սահմանադրական շարժումը, որը ևս ակնկալվում է, որ կմասնակցի ընտրություններին։
Հանրապետական կուսակցություն / «Պատիվ ունեմ»
Նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանը ղեկավարում է Հանրապետական կուսակցությունը, որը «Պատիվ ունեմ» դաշինքի առանցքն է։
Կուսակցությունը դեռ չի հաստատել, թե կմասնակցի արդյոք 2026 թվականի ընտրություններին։ Վերջնական որոշումը սպասվում է մոտակա կուսակցական համագումարում։
Համատեքստ
Ակնկալվում է, որ 2026 թվականի ընտրությունները մեծ դեր կունենան Հայաստանի քաղաքական ուղղության ձևավորման մեջ։ Հիմնական հարցերն են՝ կառավարումը, անվտանգությունը, տարածաշրջանային հարաբերությունները և երկրի ռազմավարական ընդհանուր ուղղությունը։
Ընտրությունների մոտենալուն զուգահեռ սպասվում են նոր զարգացումներ, դաշինքներ և թեկնածուների հայտարարություններ, որոնք ավելի հստակ կդարձնեն քաղաքական պատկերը։
