AzerTelecom-ը և Telecom Armenia-ն համաձայնագրեր են ստորագրել Հայաստանի միջազգային ինտերնետային տրաֆիկը Ադրբեջանով ուղղորդելու վերաբերյալ։
Համաձայն համաձայնագրերի՝ AzerTelecom-ը Հայաստանի համար կապահովի ինտերնետային տրաֆիկի տրանզիտ՝ օգտագործելով սեփական հեռահաղորդակցական ենթակառուցվածքը։
Այս համաձայնագիրը նշանակալի փոփոխություն է Հայաստանի հեռահաղորդակցական ցանցի համար։ Մինչ այժմ Հայաստանի միջազգային ինտերնետային կապը հիմնականում ապահովվել է Վրաստանով և Իրանով անցնող երթուղիների միջոցով։ Նոր պայմանավորվածությամբ Ադրբեջանը կդառնա հայկական ինտերնետային տրաֆիկի տարանցիկ երկիր։
Այս զարգացումը, հավանաբար, մտահոգություն կառաջացնի Հայաստանում, քանի որ երկրի հաղորդակցական ենթակառուցվածքի մի մասը կհայտնվի Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող ցանցերից կախվածության մեջ։ Հեռահաղորդակցական ենթակառուցվածքը ազգային անվտանգության ռազմավարական նշանակության ակտիվ է, իսկ այս համաձայնագիրը նոր կախվածություն է ստեղծում մի պետությունից, որը շարունակում է մնալ Հայաստանի գլխավոր հակառակորդը։
Շատ հայերի համար այս համաձայնագիրը հիշեցնում է Ադրբեջանի կողմից Բերձորի (Լաչինի) միջանցքի շրջափակումը, որը կտրեց Արցախի միակ ցամաքային կապը Հայաստանի և արտաքին աշխարհի հետ՝ նախքան Արցախի հայ բնակչության բռնի տեղահանությունը։ Այդ շրջափակումը ցույց տվեց, թե որքան վտանգավոր է, երբ կենսական նշանակության հաղորդակցական ուղիները կախված են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող երթուղիներից, ինչի պատճառով ցանկացած նոր ռազմավարական կախվածություն լուրջ մտահոգության առարկա է։
Ընկերություններից ոչ մեկը չի հայտնել, թե Հայաստանի ինտերնետային տրաֆիկի ինչ մասն է անցնելու Ադրբեջանով, արդյոք այդ երթուղին ծառայելու է որպես հիմնական, թե պահուստային կապուղի, ինչպես նաև ինչ պաշտպանական միջոցներ են կիրառվելու ծառայության անվտանգությունն ու անխափան աշխատանքը ապահովելու համար։
Կիբեռանվտանգության մասնագետ Ռուբեն Մուրադյանն էլ ավելի մանրամասն անդրադարձավ այս հարցին։ Նա գրել է.
«Для начала поймем, что же именно написано в пресс-релизе:
1. Team Telecom и AzerTelecom будут ВЗАИМНО использовать каналы связи для доступа в Интернет.
2. В рамках этого сотрудничества через инфру Team Telecom будет проходить трафик из Азербайджана в Начичеван.
3. Но, и это самое важное, не только. Соглашение о взаимном использовании Интернет-транзита означает, что армянский трафик тоже может проходить через инфру АзерТелеком.
Чем это грозит:
1. Трафик, идущий через инфру АзерТелеком может анализироваться.
2. Содержимое коммуникаций, скорее всего не будет доступно: практически все коммуникации сегодня пошифрованы TLS. Там есть небольшая вероятность MITM атак, но она невелика.
3. AzerTelecom получит возможность гнать армянский трафик через DPI — а это позволит профилировать и анализировать поведение армянских пользователей. Повторюсь: не в контексте доступа к самим передаваемемым данным. А в контексте доступа к метаданным соединения.
4. Люди и организации использующие фиксированные IP-адреса находятся в самом рискованном положении. Их IP-адреса довольно легко привязать к конкретным пользователям и деанонимизировать
4. AzerTelecom получит больше возможностей для BGP route poisoning-а, перенаправляя интересный им трафик через свои сети.
5. На данный момент эти риски касаются пользователей Team Telecom. Но я бы не слишком надеялся бы на полную безопасность.
6. Люди, представляющие интерес: политики, журналисты, сотрудники НГО, сотрудники ключевых компаний должны задуматься об использовании VPN на постоянной основе, на всех своих устройствах.»
