ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հարցերով վեց անկախ փորձագետներ կասկածի տակ են դրել արքեպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյանի և ևս 17 անձի նկատմամբ հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքը Հայաստանում։ Այդ մասին նշվում է Միավորված ազգերի կազմակերպության հրապարակած պաշտոնական նամակագրությունում։ Հայաստանը մերժում է ներկայացված պնդումները՝ հայտարարելով, որ գործը հիմնված է ահաբեկչական գործողությունների նախապատրաստման և իշխանությունը բռնի զավթելու փորձի վերաբերյալ ապացույցների վրա։
Փորձագետները հարցականի տակ են դրել ընդդիմադիր «Սրբազան պայքար» շարժման անդամների նկատմամբ ահաբեկչության դեմ պայքարի և ազգային անվտանգության մասին օրենսդրության կիրառումը։ Նրանց խոսքով, իրենց հասած տեղեկությունները վկայում են, որ հրապարակայնորեն հասանելի ապացույցների զգալի մասը վերաբերում է քաղաքական ընդդիմադիր գործունեությանը և բողոքի ակցիաներին, այլ ոչ թե ահաբեկչական կամ բռնի գործողություններին։ Նրանք նաև հիշատակել են 2024 թվականի հունիսի 12-ի բողոքի ցույցերի ընթացքում ոստիկանության կողմից ուժի ենթադրյալ անհամաչափ կիրառման, հեռախոսային գաղտնալսումների նյութերի ընտրովի հրապարակման, ինչպես նաև այնպիսի սահմանափակումների մասին հաղորդումները, որոնք կարող են վտանգել արդար դատաքննության իրավունքը։ Ընդգծելով, որ իրենք փաստական եզրակացություններ չեն անում, փորձագետները նշել են, որ եթե ներկայացված պնդումները հաստատվեն, ապա դրանք կարող են անհամատեղելի լինել Հայաստանի միջազգային պարտավորությունների հետ մարդու իրավունքների ոլորտում։ Նրանք Հայաստանից պարզաբանումներ են խնդրել մեղադրանքների իրավական հիմքերի, մինչդատական կալանքի կիրառման, ոստիկանության գործողությունների, ինչպես նաև խոսքի ազատության, խաղաղ հավաքների և քաղաքական մասնակցության իրավունքների պաշտպանության երաշխիքների վերաբերյալ։
Իր պատասխան նամակում Հայաստանը մերժել է այդ պնդումները՝ նշելով, որ գործը որևէ առնչություն չունի մեղադրյալների քաղաքական կամ կրոնական հայացքների հետ և հիմնված է ապացույցների վրա, որոնք, ըստ իշխանությունների, վկայում են ահաբեկչական գործողությունների նախապատրաստման և իշխանությունը բռնի զավթելու փորձի մասին։ Կառավարությունը նաև պնդում է, որ բողոքի ակցիաները վերածվել են զանգվածային անկարգությունների, ոստիկանությունը գործել է օրինական և համաչափ, իսկ կալանքի վերաբերյալ որոշումները դատարանները կայացրել են յուրաքանչյուր մեղադրյալի գործն առանձին գնահատելու արդյունքում։
«Սրբազան պայքար» շարժումը ձևավորվել է 2024 թվականին՝ ի հակազդեցություն Հայաստան-Ադրբեջան սահմանազատման գործընթացին, իսկ հետագայում վերածվել է համազգային շարժման, որը պահանջում էր Փաշինյանի հրաժարականը։ 2025 թվականին իշխանությունները ահաբեկչության հետ կապված հոդվածներով և իշխանությունը զավթելու փորձի մեղադրանքներ են առաջադրել 18 անձի, այդ թվում՝ արքեպիսկոպոս Գալստանյանին։
Փաստաթղթերը ներառում են ՄԱԿ-ի հատուկ ընթացակարգերի վեց մանդատակիրների կողմից 2026 թվականի մայիսի 11-ին ուղարկված հաղորդակցությունը և Հայաստանի 31 էջանոց պատասխանը, որը թվագրված է 2026 թվականի հուլիսի 9-ով։
