Ադրբեջանի պահանջով սահմանադրական փոփոխությունների գործընթացն առաջ մղելու ֆոնին Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը բախվում է Բաքվից հնչող նոր պահանջների ու հավակնությունների։ Ադրբեջանի բարձրաստիճան մահմեդական հոգևորականը կրկին անդրադարձել է Երևանին՝ կոչ անելով վերականգնել ադրբեջանական կրոնական կառույցի գործունեությունը Հայաստանի մայրաքաղաքում։
Նոյեմբերի 2-ին, նույն օրը, երբ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագիծը հրապարակելու ծրագրերի մասին, Կովկասի մահմեդականների վարչության նախագահ Ալլահշուքյուր Փաշազադեն այսպես կոչված «Իրևանի ղազիաթի» վերականգնումը ներկայացրել է որպես պատմական անհրաժեշտություն։
Բաքվում «Իրևանի ղազիաթի պատմությունը» գրքի շնորհանդեսի ժամանակ Փաշազադեն հաստատել է, որ իր ղեկավարած կրոնական կառույցն արդեն վարչական կարգով վերականգնել է այդ հաստատությունը և աշխատանքներ է տանում դրա հետ կապված հավակնությունները միջազգային հարթակներում առաջ մղելու ուղղությամբ։
Նա նաև գովեստով է խոսել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի՝ այսպես կոչված «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքի» ստեղծման նախաձեռնության մասին։ Կազմակերպությունը քարոզում է Ադրբեջանի պատմատարածքային հավակնությունները Հայաստանի միջազգայնորեն ճանաչված տարածքների, այդ թվում՝ Երևանի նկատմամբ։
Փաշազադեն հայերին մեղադրել է ադրբեջանցիներին իրենց, իր բնորոշմամբ, պատմական հայրենիքից միտումնավոր տեղահանելու մեջ և խոստացել շարունակել աջակցել նրանց վերադարձի օրակարգին։
Կովկասի մահմեդականների վարչությունը համագործակցում է «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքի» հետ՝ ադրբեջաներեն և անգլերեն նյութեր հրապարակելով և միջազգային լսարաններում տարածելով Հայաստանի տարածքների վերաբերյալ ադրբեջանական պատմական ու տարածքային պնդումները։
Այս հայտարարությունները հնչում են այն ժամանակ, երբ Փաշինյանի իշխանությունը շարունակում է սահմանադրական փոփոխությունների նախապատրաստումը՝ չնայած այն հանգամանքին, որ Ադրբեջանը դրանք ներկայացնում է որպես խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման նախապայման։
Նոյեմբերի 2-ին Փաշինյանը հայտարարեց, որ նոր Սահմանադրության նախագիծը կհրապարակվի նոյեմբերին։ Նա նաև նշեց, որ իր առաջադրած պայմանների առկայության դեպքում իշխանական մեծամասնությունը պետք է առաջնորդի հանրային ճնշումը ընդդիմադիր պատգամավորների նկատմամբ, եթե վերջիններս հրաժարվեն աջակցել սահմանադրական հանրաքվեին։
Բաքուն պնդում է, թե Հայաստանի գործող Սահմանադրությունը տարածքային պահանջներ է պարունակում Ադրբեջանի նկատմամբ, քանի որ հղում է կատարում 1990 թվականի Անկախության հռչակագրին։ Վերջինս իր հերթին հիշատակում է Հայաստանի և Արցախի վերամիավորման մասին 1989 թվականի որոշումը։
Թեև Հայաստանի պաշտոնյաները մերժել են Ադրբեջանի այդ մեկնաբանությունը, Փաշինյանի իշխանությունը շարունակում է նոր Սահմանադրության մշակման գործընթացը։ Ընդդիմադիր պատգամավորները զգուշացրել են, որ Ադրբեջանի սահմանադրական պահանջների կատարումը չի երաշխավորում, թե Բաքուն հետագայում նոր նախապայմաններ չի առաջադրի։
Միաժամանակ Ադրբեջանը շարունակում է առաջ մղել այսպես կոչված «Արևմտյան Ադրբեջանի» քարոզչական օրակարգը՝ Հայաստանի տարածքների զգալի մասը, այդ թվում՝ Երևանը, ներկայացնելով որպես պատմական ադրբեջանական հողեր։ Այս քարոզչությունը չի դադարել նույնիսկ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի նախաստորագրումից հետո։
Ադրբեջանական նոր հավակնությունները հնչում են նաև 2023 թվականի սեպտեմբերին Արցախի դեմ Ադրբեջանի ռազմական հարձակումից երեք տարի անց։ Այդ հարձակման հետևանքով իրականացված բռնի էթնիկ զտման արդյունքում ավելի քան 100 հազար հայեր հարկադրաբար տեղահանվեցին իրենց պատմական հայրենիքից։
Մինչ օկուպացված Արցախի հայ բնակչությունը շարունակում է մնալ բռնի տեղահանված, ադրբեջանական պետական կառույցների հետ կապ ունեցող կազմակերպությունները միջազգային հարթակներում առաջ են մղում ադրբեջանցիների՝ Հայաստան «վերադարձի» օրակարգը՝ «Արևմտյան Ադրբեջանի» գաղափարախոսության ներքո։
Այս ամենը տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ Բաքուն շարունակում է Հայաստանից պահանջել սահմանադրական փոփոխություններ՝ դրանք կապելով խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման հետ։
